در دنیای امروز ساخت وساز، انتخاب متریال مناسب فقط یک تصمیم فنی نیست. بلکه مستقیما با مصرف انرژی، ایمنی ساختمان، هزینه های اجرایی و حتی عمر مفید سازه ارتباط دارد. در میان عایق های ساختمانی، یونولیت (پلی استایرن منبسط شده یا EPS) به عنوان یک گزینه سبک و اقتصادی، در کنار عایق های رایجی مثل پشم سنگ، پشم شیشه و فوم پلی یورتان قرار گرفته است.
سوال اصلی اینجاست: عملکرد یونولیت در مقایسه با عایق های رایج ساختمانی چگونه است و آیا می تواند انتخاب مطمئنی برای پروژه های ساختمانی باشد؟
در این مقاله عملکرد یونولیت را از جنبه های مختلف بررسی و با عایق های رایج مقایسه خواهیم کرد تا تصمیم گیری برای انتخاب بهترین عایق ساختمان ساده تر و مطمئن تر شود.
یونولیت ساختمانی چیست و چه کاربردی دارد؟
یونولیت ساختمانی یا EPS نوعی عایق حرارتی و صوتی است که از دانه های پلی استایرن منبسط شده با بخار آب تولید می شود. ساختار سلولی پلاستوفوم باعث می شود هوا درون آن محبوس شده و همین ویژگی، عامل اصلی خاصیت عایق بودن یونولیت است. کاربردهای رایج یونولیت در ساختمان:
- عایق کاری دیوارها و سقف ها
- استفاده در سیستم های ICF
- بلوک های سقفی
- کف سازی و شیب بندی
- کاهش بار مرده ساختمان
انواع روش های عایق سازی و متریال های پرکاربرد
عایق سازی ساختمان به کاهش هدررفت انرژی، بهبود راحتی حرارتی، افزایش دوام سازه و کاهش هزینه های بلندمدت کمک می کند. در سال های اخیر، متریال های مختلفی برای این منظور استفاده می شوند که بسته به نیاز پروژه، سبک ساختمان و شرایط محیطی انتخاب می شوند.
- ورق ها و بلوک های یونولیت (EPS): سبک، مقاوم در برابر رطوبت، نصب سریع و اقتصادی. این متریال به دلیل ساختار سلولی بسته، عملکرد حرارتی و صوتی خوبی دارد.
- پشم سنگ و پشم شیشه: مواد الیافی با توان حرارتی و صوتی مناسب، اما حساس به رطوبت و نیازمند لایه محافظ برای دوام طولانی.
- فوم پلی یورتان: عملکرد حرارتی بسیار بالا و نفوذ ناپذیری در برابر آب، نصب تخصصی و هزینه بالاتر نسبت به سایر عایقها.
- پلی استایرن اکسترود شده (XPS) و فوم پلی اتیلن: مقاوم در برابر فشار و رطوبت، مناسب برای کاهش بار مرده و محافظت طولانی مدت در برابر شرایط محیطی.
انتخاب روش و متریال مناسب عایق سازی بستگی به نوع پروژه، بودجه و شرایط محیطی دارد. با این حال، یونولیت به دلیل سبک بودن، هزینه مناسب، مقاومت در برابر رطوبت و نصب سریع، یکی از محبوب ترین گزینه ها برای اغلب پروژه های ساختمانی به شمار می رود.
بررسی عملکرد حرارتی یونولیت در مقایسه با عایق های رایج
عملکرد حرارتی یک عایق ساختمانی مهم ترین عامل برای کاهش مصرف انرژی و حفظ راحتی حرارتی در ساختمان است. یونولیت (EPS) به دلیل ساختار سلولی بسته، حبابهای هوا را درون خود محبوس میکند که این هوا خود یک عایق طبیعی است. ضریب انتقال حرارت یونولیت حدود 0.032 تا 0.038 W/mK است، که نشان میدهد این ماده توانایی بالایی در جلوگیری از هدررفت حرارت دارد.
- پشم سنگ: عایق حرارتی خوبی است اما جذب رطوبت عملکرد آن را کاهش می دهد.
- پشم شیشه: مقاومت حرارتی مناسبی دارد اما در برابر نفوذ رطوبت حساس است.
- فوم پلی یورتان: بهترین عملکرد حرارتی را دارد ولی هزینه بالاتر و اجرای تخصصی نیاز دارد.
یونولیت در کنار قیمت مناسب، عملکرد حرارتی قابل قبول و ثابتی دارد و گزینه ای اقتصادی برای کاهش مصرف انرژی ساختمان محسوب می شود.
مقایسه وزن یونولیت در مقایسه با عایق های رایج
وزن عایق تاثیر مستقیمی بر طراحی سازه، هزینه اسکلت و ایمنی ساختمان دارد، به ویژه در ساختمان های چند طبقه یا مناطق زلزله خیز.
- یونولیت: بسیار سبک (10–30 کیلوگرم بر متر مکعب)، باعث کاهش بار مرده ساختمان و آسان تر شدن حمل و نصب می شود.
- پشم سنگ: نسبتا سنگین (40–150 کیلوگرم بر متر مکعب) و فشار بیشتری بر اسکلت وارد می کند.
- پشم شیشه: وزن متوسط، نصب نسبتا آسان اما نیاز به مراقبت در برابر رطوبت دارد.
- پلی یورتان: سبک اما چگالی بیشتر نسبت به EPS دارد و نصب تخصصی نیاز دارد.
سبک بودن یونولیت باعث کاهش هزینه سازه، سهولت در نصب و افزایش ایمنی در برابر نیروهای جانبی مانند زلزله می شود.
عملکرد یونولیت در برابر رطوبت و شرایط محیطی
یکی از ضعفهای عایقهای سنتی مثل پشم سنگ و پشم شیشه، جذب رطوبت است که باعث کاهش عملکرد حرارتی و رشد کپک میشود.
- یونولیت: ساختار سلولی بسته دارد و جذب آب آن تقریباً صفر است، بنابراین در طول زمان عملکرد حرارتی خود را حفظ میکند و در مناطق مرطوب یا بارانی مناسب است.
- پشم سنگ و پشم شیشه: در صورت نفوذ رطوبت، کاهش عملکرد تا 50% مشاهده شده است.
- پلی یورتان: مقاومت بالا در برابر آب دارد ولی اگر نصب غیراصولی باشد، ممکن است شکافهای حرارتی ایجاد شود.
یونولیت یکی از مقاوم ترین عایق ها در برابر رطوبت و تغییرات محیطی است و دوام طولانی مدت آن از دید مهندسان ساختمانی مزیت بزرگی محسوب می شود.
انواع روش های عایق سازی با یونولیت
یونولیت انعطاف پذیری زیادی برای عایق کاری ساختمان دارد و می تواند در روش ها و بخش های مختلف ساختمان استفاده شود:
- عایق دیوار خارجی و داخلی: با نصب ورق یا بلوک های یونولیت در پشت دیوارها، از هدررفت حرارت جلوگیری می شود.
- عایق کف و شیب بندی: به دلیل وزن کم، نصب یونولیت روی کف یا زیر بتن بسیار راحت است و بار مرده کم می شود.
- عایق سقف و بام: یونولیت می تواند به صورت پانل یا بلوک در سقف و پشت بام استفاده شود تا تابش گرما را کاهش دهد.
- سیستم های ICF (Insulated Concrete Forms): ترکیب یونولیت با بتن برای ساخت دیوارهای مقاوم و عایق بندی عالی.
- عایق لوله و تاسیسات: ورقه ها یا لوله های EPS می توانند به عنوان عایق حرارتی و صوتی تاسیسات استفاده شوند.
روش های مختلف نصب یونولیت آسان، سریع و با کمترین نیاز به تجهیزات تخصصی انجام می شوند.
معایب عایق سازی با یونولیت ورقه ای نسبت به سایر روش ها
اگرچه یونولیت ورقه ای (EPS) به دلیل وزن سبک، قیمت مناسب و نصب آسان یکی از پرکاربردترین عایق ها در ساختمان است، برخی محدودیت ها و معایب نسبت به دیگر روش ها وجود دارد که باید در نظر گرفته شوند:
- حساسیت نسبت به فشار و ضربه
یونولیت ورقه ای در برابر فشار مستقیم یا ضربه مکانیکی مقاوم نیست. در مقایسه با فوم پلی یورتان یا XPS، که چگالی و مقاومت بالاتری دارند، یونولیت ممکن است در محل هایی با ترافیک بالا یا بارگذاری سنگین آسیب ببیند. - محدودیت در شکل گیری و پوشش کامل
ورقه های یونولیت به شکل پیش ساخته عرضه می شوند و ممکن است در پوشش گوشه ها، شکاف ها یا سطوح غیرمسطح نیاز به برش دقیق داشته باشند. این مشکل در مقایسه با فوم های اسپری شونده (مثل پلی یورتان) که شکل سطح را کاملا می پذیرند، محدودیت محسوب می شود. - مقاومت حرارتی محدود نسبت به برخی عایق های تخصصی
یونولیت ورقه ای عملکرد حرارتی خوبی دارد و برای اغلب پروژه های ساختمانی کاملا مناسب است، اما در مقایسه با فوم های پلی یورتان اسپری شونده یا عایق های چندلایه پیشرفته، توانایی آن در جلوگیری از انتقال حرارت کمی کمتر است و برای پروژه هایی که نیاز به عایقبندی حرارتی بسیار بالا دارند، ممکن است گزینه ایده آل نباشد. - آتش گیری و ایمنی حریق
یونولیت ورقه ای معمولی میتواند آتش گیر باشد و در صورت برخورد با حرارت شدید دود و گازهای سمی تولید کند. اگرچه انواع مقاوم به آتش (EPS با افزودنی های FR) موجود است، اما در مقایسه با پشم سنگ یا پشم شیشه که ضدحریق هستند، این نقطه ضعف محسوب می شود. - تاثیر محدود در عایق صوتی
یونولیت ورقه ای بیشتر به عنوان عایق حرارتی عمل می کند و کارایی صوتی آن نسبت به پشم سنگ یا پشم شیشه کمتر است. بنابراین در پروژه هایی که عایق صوتی مهم است، ممکن است نیاز به ترکیب با متریال دیگر باشد.
نتیجهگیری
یونولیت ورقه ای (EPS) با سبک بودن، نصب آسان، مقاومت مناسب در برابر رطوبت و قیمت اقتصادی، گزینه ای مطمئن و کارآمد برای عایق سازی ساختمان است. هرچند در برابر برخی عایق های تخصصی مانند فوم پلی یورتان محدودیت حرارتی و مقاومت مکانیکی دارد، اما برای اکثر پروژه ها انتخابی هوشمندانه و اقتصادی محسوب می شود.
منبع: https://www.foamegharb.ir/
